درمان اختلال وسواس فکری عملی یا وسواس OCD در کانادا

اختلال وسواس OCD یا اگر بخواهیم آن را کامل‌تر توصیف کنیم، اختلال وسواس فکری عملی (Obsessive Compulsive Disorder)، یک اختلال روانی شایع است که میلیون‌ها نفر از مردم جهان را در سراسر دنیا درگیر خودش کرده است.

اختلال وسواس OCD یک اختلال شایع، مزمن و طولانی مدت است که فرد را دچار افکار – وسواس فکری – و رفتار – وسواس عملی – غیر قابل کنترل و مکرر می‌کند. البته، عمده رفتارها یا اصطلاحاً وسواس‌های عملی که از یک فرد مبتلا به وسواس فکری عملی یا وسواس OCD سر می‌زند، ناشی از افکر او هستند و در واکنش به این افکار اتفاق می‌افتند.

اختلال وسواس OCD می‌تواند تاثیر قابل ملاحظه‌ای روز زندگی و سبک و سیاق فعالیت‌های روزمره فرد مبتلا داشته باشد و در عین حال، روابط و تعاملات او و همین‌طور سلامت روان وی را نیز به شدت تحت الشعاع قرار دهد. با این حال، اگر چه این اختلال اختلالی مزمن و طولانی مدت است و تنش‌های زیادی را نیز برای فرد مبتلا به دنبال می‌آورد، برخی راه‌کارهای درمانی موثر برای کنترل علائم آن و بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا معرفی و ارائه شده‌اند که می‌توانند به شدت کمک کننده باشند.

در این مطلب، قصد داریم در مورد درمان اختلال وسواس OCD، راه‌کارهای درمان روان‌شناختی یا تراپی اختلال وسواس OCD و همین‌طور داروهای قابل استفاده برای درمان این اختلال را با هم بررسی کرده و در عین حال، زیت‌ها و چالش‌های درمان اختلال وسواس OCD در کانادا را نیز با هم مرور کنیم. با ما همراه باشید.

اختلال وسواس OCD یا وسواس فکری عملی

وسواس (Obsessions) که می‌تواند شامل افکار، تصاویر، تمایلات و برخی رفتارهای ناهنجار و مزاحم در فرد باشند، از مهم‌ترین شاخصه‌های اختلال وسواس OCD یا وسواس فکری عملی هستند. این افکار و رفتارها – که عموماً برآمده از همان افکار وسواسی هستند – معمولاً ناخواسته، تکراری و اذیت کننده هستند و باعث ناراحتی فرد مبتلا به اختلال وسواس OCD یا وسواس فکری عملی می‌شوند.

این افکار ممکن است حول موضوعاتی از قبیل تقارن، آلودگی، آسیب‌ها یا حتی برخی افکار غلط و اشتباه بچرخند. افکار وسواسی مشاهده شده در افراد مبتلا به اختلال وسواس OCD یا وسواس فکری عملی معمولاً توسط ترس، استرس، اضطراب یا جریان‌ها و احساسات ناخوشایندی نظایر آن‌ها هدایت می‌شوند.

در عین حال، افرادی که با این اختلال دست و پنجه نرم می‌کنند، مدام این‌طور با خود فکر می‌کنند که در پاسخ به وسواس‌های خود مجبور به انجام برخی رفتارهای اجباری هستند.

تعریف اختلال وسواس OCD

اختلال وسواس OCD یا اگر بخواهیم آن را کامل‌تر توصیف کنیم، اختلال وسواس فکری عملی (Obsessive Compulsive Disorder)، یک اختلال روانی و اضطرابی شایع است که با افکار، تصاویر یا تمایلات مزاحم مشخص می‌شود. در واقع، این اختلال به عنوان وسواس و رفتارهای تکراری شناخته می‌شود که ماهیتاً حالت اجباری دارند و از کنترل فرد مبتلا خارج هستند.

علائم مورد نظر که برای اختلال وسواس OCD عنوان شدند، معمولاً مزمن و وقت گیر بوده و ناراحت کننده هستند. در عین حال، اغلب زندگی و فعالیت‌های روزمره و حتی روابط و تعاملات افراد مبتلا را نیز تحت تاثیر خود قرار می‌دهند.

نمونه‌هایی از اختلال وسواس OCD عبارتند از:

• ترس از آلودگی
• افکار ایجاد آسیب
• نیاز به تقارن

برخی از رفتارهای ناسالم نیز که در نتیجه ابتلا به اختلال وسواس OCD از افراد سر می‌زند، عبارتند از:

• مانند شستن مکرر دست‌ها
• بررسی مکرر و وسواس‌گونه قفل‌ها یا شمارش‌های مکرر
• و مواردی از این دست…

که اغلب برای کاهش اضطراب یا جلوگیری از پیامدهای ترسناکی که در فکر فرد مبتلا نقش بسته‌اند صورت می‌گیرند. همان‌طور که پیش‌تر نیز اشاره شد، کلیه این رفتارها، ناشی از افکار ناهنجار و بیمار فرد مبتلا به اختلال وسواس OCD هستند و به صورت اجباری و خارج از کنترل وی صورت می‌گیرند.

روانشناسی اختلال وسواس OCD

روانشناسی اختلال وسواس OCD بسیار پیچیده و چند وجهی است. عوامل بسیاری در شکل‌گیری و در ادامه آن، حفظ و تداوم علائم و وسواس‌های فکری و متعاقباً رفتاری ناشی از اختلال وسواس OCD تاثیرگذار هستند که به عنوان مثال، سوگیری‌های شناختی از جمله آن‌هاست.

این در حالی است که افراد مبتلا به اختلال وسواس OCD اغلب دارای تحریفات شناختی نیز هستند. به عنوان مثال مواردی از قبیل:

• برآورد بیش از حد احتمال رویدادهای منفی
• یا فاجعه سازی
• و مواردی از این دست…

که تمایل به اغراق در پیامدهای منفی بالقوه در افکار این بیماران را تشدید می‌کند.

همه این تحریفات و سوگیری‌های شناختی، در کنار پارامترها و عوامل خارجی دخیل در اختلال وسواس OCD نظیر استرس، اضطراب و همین‌طور عوامل ژنتیکی، دست به دست هم می‌دهند تا افکار و در نتیجه آن رفتارهای فرد دستخوش تغییراتی منفی و وسواس‌گونه شوند. موضوعی که روانشناسی اختلال وسواس OCD را بسیار سخت و چند وجهی می‌کند.

شناسایی علائم اختلال وسواس OCD

شناسایی علائم اختلال وسواس OCD یا اگر بخواهیم آن را کامل‌تر توصیف کنیم، اختلال وسواس فکری عملی، برای تشخیص زود هنگام و در نتیجه درمان این اختلال از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.

برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا و دیگر نقاط جهان، اولین گامی که می‌تواند تعیین کننده و اثربخش باشد، شناخت رفتارهای اجباری در فرد مبتلا است، که از اقدامات تکراری برای کاهش اضطراب هستند و از علائم اصلی اختلال وسواس فکری عملی نیز به شما می‌آیند.

این قبیل علائم اغلب بیش از حد بوده و در ظاهر کاملاً غیر عادی به نظر می رسند. در عین حال نیز بسیار وقت گیر هستند و می‌تونند زندگی روزمره و فعالیت‌های فرد و همین‌طور روابط و تعاملات او را نیز تحت تاثیر خود قرار دهند.

دو مورد از رایج‌ترین علائم رفتاری که معمولاً از افراد مبتلا به اختلال وسواس OCD مشاهده می‌شوند عبارتند از:

• تمیز کردن مکرر
• چک کردن یا مرتب کردن مکرر اشیا

این نکته را نیز مد نظر داشته باشید که افراد مبتلا به اختلال وسواس OCD، معمولاً خودشان نیز به خوبی در یافته‌اند که رفتار و افکارشان غیر طبیعی و وسواس گونه است… با این حال، همواره سعی دارند با انجام کارهایی که در قالب علائم اختلال وسواس OCD معرفی شدند، استرس و اضطراب درونی خود را کاهش بدهند.

اگر شما نیز جزو افرادی هستید که احساس می‌کنید از نظر فکری و رفتاری، چنین وسواس‌هایی دارید و زندگی روزمره‌تان با آن‌ها تداخل پیدا کرده است، بهتر است برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا دست به کار شوید.

رفتار‌های اجباری

رفتارهای اجباری، از جمله مهم‌ترین و اصلی‌ترین علائم و شاخصه‌های اختلال وسواس OCD در یک فرد هستند که اغلب در رفتارهای ظاهری و فعالیت‌‌های روزانه فرد نیز کاملاً خودشان را نشان می‌دهند. شما به راحتی می‌توانید طیف گسترده‌ای از این رفتارهای اجباری را به طرق مختلف در واکنش‌ها و حرکت‌های وسواس گونه افراد مشاهده کنید.

عموم این رفتارهای اجباری که غیر عادی، تکراری و وسواس گونه به نظر می‌رسند، در نتیجه پاسخ فرد مبتلا به اختلال وسواس OCD به افکار وی ظاهر می‌شوند.

فرد از بروز این رفتارها، معمولاً سه هدف را دنبال می‌کند:

• کاهش اضطراب
• جلوگیری از پیامدهای ترسناک
• دستیابی به حس کنترل

بدیهی است که خودِ فرد معمولاً جزو اولین و اصلی‌ترین افرادی است که این رفتارهای اجباری نشات گرفته از افکارش را تشخیص داده و پی می‌برد که به یک اختلال روانی دچار شده است. با این حال، برای اطرافیان و خصوصاً متخصص درمان اختلال وسواس OCD در کانادا نیز بسیار مهم است که این نشانه‌ها و علائم را در اسرع وقت تشخیص داده و بیمار را به سمت فرایند درمان هدایت کند.

هر چه علائم بیشتری نمود کرده و تشخیص داده شوند، فرایند درمان بهتر برنامه‌ریزی شده و اثربخشی آن نیز به مراتب بهتر خواهد بود. در عین حال، زمان‌بندی نیز برای بهبودی کامل و روند درمانی اصولی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.

تاثیر اختلال وسواس OCD در زندگی روزمره

علائم ناشی از اختلال وسواس OCD می‌تواند تاثیر بسیار عمیقی روی زندگی فرد مبتلا، فعالیت‌های روزمره او، و همین‌طور روابط و تعاملات وی با دیگران و حتی اعضای خانواده‌اش داشته باشد. این علائم حتی قابلیت آن را دارند که زندگی عادی فرد را مختل کرده و رفاه کلی او را خدشه‌دار کنند.

رفتارهای اجتماعی ناشی از اختلال وسواس OCD نیز معمولاً در مقایسی بزرگ‌تر باعث می‌شوند تا فردی که با این اختلال دست و پنجه نرم می‌کند، نتواند آن‌طور که باید روی کار و درس و تعاملات اجتماعی‌اش تمرکز کند و زندگی اجتماعی فرد نیز در کنار زندگی شخصی‌اش دچار چالش‌هایی جدی و عدیده شود.

از طرفی، این نکته را نیز نباید فراموش کرد که علائم ناشی از اختلال وسواس OCD در افراد، ممکن است منجر به احساس ناراحتی، اضطراب، احساس گناه یا حتی شرم‌ساری در آن‌ها هم شود. حتی در موارد حادتر و شدیدتر اختلال وسواس OCD، این امکان وجود دارد که کناره گیری اجتماعی و انزوا نز رخ دهد یا حتی فرد، شغلش را نیز از دست داده یا تحصیلات خود را صرفاً به دلیل اختلالی که دارد رها کند.

از این رو، شناسایی علائم اختلال وسواس فکری و عملی و در ادامه، درمان اختلال وسواس OCD در کانادا بسیار مهم است و می‌تواند زندگی فرد و رفاه کلی حال او را مجددا به وی باز گرداند.

• ارزیابی جامع علائم اختلال وسواس OCD
• بررسی تاثیر این علائم روی زندگی روزمره فرد و تعاملات وی
• ارزیابی مدت زمان علائم و شدت اختلال

برای ارزیابی شدت علائم اختلال وسواس OCD معمولاً از روش‌های روانشناختی پیشرفته و تخصصی استفاده می‌شود. به عنوان مثال، مقیاس اختلال وسواس فکری عملی ییل بروان (Yale Brown Obsessive Compulsive Scale) از جمله روش‌ها و ابزارهای کارآمدی است که می‌تواند در این زمینه مورد استفاده قرار گیرد.

در صورتی که هر سه مرحله به صورت جامع و اصولی طی شوند، اطلاعات و داده‌های مورد نیاز و کافی را در اختیار روانشناس و درمانگر قرار می‌دهند تا برای درمان اختلال وسواس OCD برنامه‌ریزی کرده و دست به کار شود.

بدیهی است که هر چه اطلاعات کامل‌تر و درست‌تر باشند، فرایند درمان اختلال وسواس OCD نیز بر اساس علائم خاص هر فرد، سطح اضطرابی که فرد تحمل می‌کند و میزان حاد بودن اختلال در وی شخصی‌سازی شده‌تر و اصولی‌تر خواهد بود و می‌تواند در بهبود و کنترل علائم نقش بیشتری ایفا کند.

نقش ارزیابی‌های روانشناختی در تشخیص و درمان اختلال وسواس OCD

ارزیابی‌های روانشناختی در تشخیص، ارزیابی شدت و میزان حاد بودن اختلال، و در عین حال درمان اختلال وسواس OCD تاثیر بسیار زیادی دارند. این ارزیابی‌ها، که همان‌طور که قبلاً نیز اشاره شد مقیاس اختلال وسواس فکری عملی ییل بروان (Yale Brown Obsessive Compulsive Scale) از جمله پرکاربرد ترین و متداول ‌ترین آن‌ها است، اطلاعات ارزشمندی را در مورد:

• نوع و شدت افکار وسواسی
• رفتارهای اجباری
• و علائم مرتبط

در اختیار متخصصان سلامت روان قرار می‌دهند.

این در حالی است که ارزیابی‌های روانشناختی صورت گرفته در فرایند تشخیص و درمان اختلال وسواس OCD، این فرصت و قابلیت را نیز به درمانگر، روانشناس یا متخصص سلامت روان می‌دهد تا سطح استرس و اضطراب موجود در افراد مبتلا به این اختلال را نیز کنترل کرده و کاهش دهند.

آن‌ها با ارزیابی‌های روانشناختی صورت گرفته، بهتر یم‌توانند سطح استرس و اضطراب موجود ر فرد را تشخیص داده، و بر اساس ارزیابی‌های صورت گرفته بهتر برای فرایند درمان برنامه‌ریزی کنند تا در کنار کاهش علائم اختلال وسواس OCD در فرد، سطح استرس و اضطراب وی نیز تا حد زیادی کاهش پیدا کند.

تشخیص اشتباه و غلبه بر چالش‌ها

متاسفانه باید گفت که احتمال تشخیص اشتباه اختلال وسواس OCD وجود دارد. این امکان وجود دارد که به دلیل شباهت این اختلال و علائم و نشانه‌های ظاهری آن به یک سری از مشکلات سلامت روان، متخصصین سلامت روان یا روان‌شناسان در تشخیص اختلال وسواس OCD دچار اشتباه شوند.

عارضه‌ها یا اختلال‌هایی که ممکن است به اشتباه به جای اختلال وسواس OCD تشخیص داده شوند عبارتند از:

• اختلالات اضطرابی (Anxiety Disorders)
• اختلال شخصیت وسواسی جبری (Obsessive Compulsive Personality Disorder)
• اختلال بدشکلی بدن (Body Dysmorphic Disorder)
• و مواردی از این دست…

در امان ماندن از تشخیص اشتباه اختلال وسواس OCD و غلبه بر چالش‌های تشخیص نادرست و اشتباه این اختلال، مستلزم ارزیابی کامل علائم، تاثیر هر یک از این علائم بر زندگی روزمره افراد مبتلا به عارضه و پاسخ آن‌ها به درمان است.

کمک گرفتن از یک درمانگر و متخصص سلامت روان حرفه‌ای و زبده، که دارای تحصیلات آکادمیک و آموزش های لازم در حوزه مورد نظر بوده و به صورت حرفه‌ای در زمینه علائم خاص و معیارهای تشخیصی اختلال وسواس OCD آموزش دیده و کار کرده است، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار بوده و می‌تواند در ارتقای سطح دقت تشخیص و فرایند درست درمان تاثیر مثبت داشته باشد.

در عین حال، همکاری بین این چنین متخصصان سلامت روان با خودِ افرادی که با اختلال وسواس OCD دست و پنجه نرم می‌کنند نیز می‌تواند تاثیر زیادی روی فرایند تشخیص و درمان اختلال وسواس OCD داشته و آن را به سمت موفقیت سوق دهد.

تعاملات سازنده و عمیق بین درمانگر و بیمار می‌تواند به شناسایی اشتباهات احتمالی موجود در فرایند تشخیص اختلال وسواس OCD کمک کرده و منجر به مداخلات درمانی موثرتر شود.

رویکردهای درمانی برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا

رویکردهای درمانی موثر برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا و سایر نقاط جهان، عمدتاً ترکیبی از روش‌های درمانی روان‌شناختی یا تراپی و درمان‌های دارویی است.

دو مورد از مهم‌ترین و متداول‌ترین درمان‌های روان‌شناختی و تراپی‌هایی که برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا مورد استفاده قرار می‌گیرند عبارتند از:

• درمان شناختی رفتاری (Cognitive Behavioral Therapy) یا به اختصار CBT
• پیشگیری از مواجهه و پاسخ (Exposure and Response Prevention) یا به اختصار ERP

از درمان‌های دارویی نیز می‌توان به استفاده از مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (Selective Serotonin Reuptake Inhibitors) یا به اختصار SSRIs اشاره کرد که عمدتاً در قالب داروهای ضد افسردگی تجویز می‌شوند و می‌توانند برای درمان اختلال وسواس OCD یا به عبارتی درمان اختلال وسواس فکری عملی در کانادا موثر واقع شوند.

درمان‌های مورد نظر، معمولاً به صورت ترکیبی مورد استفاده قرار می‌گیرند و در صورت تشخیص درست علائم و برنامه‌ریزی اصولی برای روند درمان، مبتنی بر شواهد بوده و با اثربخشی ثابت شده در کاهش علائم اختلال وسواس OCD و بهبود کیفیت زندگی هستند.

اما بیایید هر یک از سه رویکرد درمانی فوق را بار دیگر به تفصیل و با جزئیات بیشتر مورد بحث و بررسی قرار دهیم:

• درمان شناختی رفتاری (Cognitive Behavioral Therapy) یا به اختصار CBT
• پیشگیری از مواجهه و پاسخ (Exposure and Response Prevention) یا به اختصار ERP
• استفاده از مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (Selective Serotonin Reuptake Inhibitors) یا به اختصار SSRIs و مدیریت دارویی اختلال وسواس OCD

با توجه به این‌که بحث درمان‌های روان‌شناختی که در بخش‌های بعدی مقاله مورد بررسی خواهیم داد که دو مورد درمان شناختی رفتاری (CBT) و پیشگیری از مواجهه و پاسخ (ERP) نیز از جمله آن‌ها است، در این بخش به توصیف تشریحی رویکردهای درمان دارویی اختلال وسواس OCD بسنده می‌کنیم.

درمان دارویی اختلال وسواس OCD

در کنار رویکردها درمانی روان‌شناختی را تراپی‌هایی که می‌توانند در درمان اختلال وسواس OCD در کانادا مورد استفاده قرار گرفته و موثر واقع شوند، برخی درمان‌های دارویی نیز می‌توانند تکمیل کننده فرایند درمان کامل این اختلال در افراد باشند. این درمان‌های دارویی، نقش بسزایی در کنترل و بهبود علائم اختلال وسواس OCD در بیماران ایفا می‌کنند.

مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (Selective Serotonin Reuptake Inhibitors) یا به اختصار SSRIs که عمدتاً در قالب داروهای ضد افسردگی تجویز می‌شوند، می‌توانند برای درمان اختلال وسواس OCD یا به عبارتی درمان اختلال وسواس فکری عملی در کانادا موثر واقع شوند.

این داروها، با تنظیم سطح سروتونین در مغز عمل می‌کنند. هورمونی که متخصصین اعتقاد دارند در علائم اختلال وسواس OCD نقش دارد. داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای، مانند کلومیپرامین (Clomipramine)، نیز ممکن است برای درمان اختلال وسواس OCD استفاده شوند. این قبیل داروها به ویژه در صورتی که اختلال وسواس OCD در فرد شدید و حاد تشخیص داده شود، می‌توانند بسیار کارساز باشند.

انتخاب دارو به:

• علائم فردی
• پاسخ بیمار به درمان دارویی
• عوارض جانبی بالقوه
• و مواردی از این دست…

بستگی دارد و باید توسط یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی واجد شرایط تجویز و نظارت شود.

داروهایی که معمولاً برای درمان اختلال وسواس OCD تجویز می‌شوند

در حالت کلی، همان‌طور که پیش‌تر نیز اشاره شد، مهار کننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین یا SSRI ها، رایج‌ترین داروهای ضد افسردگی تجویز شده برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا هستند. با این حال، نشان داده شده است که تجویز برخی از داروهای دیگر نظیر:

• فلوکستین (Fluoxetine)
• سرترالین (Sertraline)
• پاروکستین (Paroxetine)
• و امثال آن‌ها…

نیز در درمان علائم و بهبودی افراد مبتلا به اختلال وسواس OCD موثر هستند.

در کنار موارد عنوان شده، داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای، مانند کلومیپرامین (Clomipramine)، نیز ممکن است برای درمان اختلال وسواس OCD استفاده شوند. این قبیل داروها به ویژه در صورتی که اختلال وسواس OCD در فرد شدید و حاد تشخیص داده شود، می‌توانند بسیار کارساز باشند.

تصمیم به استفاده از دارو برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا و نحوه و نوع داروهای مصرفی، نیازمند دریافت مشاوره حرفه‌ای و نظارت یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی و متخصص سلامت روان زبده و واجد شرایط است و به هیچ عنوان نباید صرفاً از روی برخی علائم ظاهری مربوط به این اختلال، اقدام به مصرف خودسرانه داروهای مورد نظر کرد.

کلیه این داروها، تحت نظر پزشک متخصص و با در نظر گرفتن علائم فردی، اهداف درمانی و عوارض جانبی احتمالی تجویز شده و مورد استفاده قرار می‌گیرند و در طول فرایند درمان نیز اثربخشی و دوز آن‌ها مدیریت و کنترل می‌شود.

سنجش فواید و عوارض جانبی داروهایی تجویزی

کلیه داروهایی که برای درمان یک عارضه، بیماری یا اختلال مورد استفاده قرار می‌گیرند، در کنار مزیت‌هایی که برای کنترل علائم بیماری یا اختلال مورد نظر ارائه می‌دهند، یک سری عوارض جانبی نیز در پی دارند که نباید از آن‌ها غافل شد.

در مورد داروهای تجویزی برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا نیز همین موضوع صادق است. بسیار مهم است که در فرایند درمان دارویی اختلال وسواس OCD، در کنار در نظر داشتن مزیت‌های بالقوه دارو برای کنترل علائم اختلال فکری عملی، عوارض جانبی آن نیز به دقت رصد شده و مد نظر قرار داده شود.

اگر چه داروهایی که در بخش قبل، در قالب داروهای ضد افسردگی برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا – در ترکیب با درمان روان‌شناختی و تراپی – توصیه شده‌اند، می‌توانند تا حد زیادی علائم این اختلال را کنترل کرده و کاهش دهند، اما ممکن است برخی عوارض جانبی احتمالی نیز داشته باشند. عوارضی از قبیل:

• حالت تهوع
• خواب آلودگی
• اختلال در عملکرد جنسی
• و مواردی از این دست…

بسیار مهم است که در مورد عوارض جانبی احتمالی – در صورت مشاهده آن‌ها – با یک متخصص مراقبت های بهداشتی صحبت کنید و در صورت استفاده از دارو به منظور درمان اختلال وسواس OCD در کانادا، تا حد امکان وقوع آن‌ها را کنترل کنید.

در حالت کلی، بسیار مهم است که افراد مبتلا به اختلال وسواس OCD در طول فرایند درمان خود – چه درمان روان‌شناختی و تراپی باشد و چه از درمان‌های تکمیلی دارویی نیز استفاده شده باشد – با یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی نیز در ارتباط و تعامل باشد تا از بروز هر گونه مشکل، عارضه جانبی یا چالش در روند درمان اختلال جلوگیری شده و در عین حال، اثربخشی فرایند درمان نیز تا حد زیادی افزایش پیدا کند.

آیا تغییر سبک زندگی می‌تواند به درمان اختلال وسواس OCD کمک کند؟

بله… در کنار درمان‌های روان‌شناختی و تراپی و همین‌طور درمان های دارویی، تغییر سبک زندگی نیز می‌تواند تاثیر بسیار زیادی در بهبودی و درمان اختلال وسواس OCD در کانادا داشته باشد.

درگیر شدن در تکنیک‌های مدیریت استرس تا حد زیادی می‌تواند به کاهش سطح استرس و اضطراب در فرد کمک کرده و علائم اختلال وسواس OCD را در وی تا حد قابل ملاحظه‌ای کنترل کند. برخی از پر کاربردترین و متداول‌ترین تکنیک‌های مدیریت استرس عبارتند از:

• تمرینات تمدد اعصاب یا ریلکسیشن (Relaxation Exercises)
• مدیتیشن ذهن آگاهی (Mindfulness Meditation)
• تنفس عمیق (Deep Breathing)
• و مواردی از این دست…

کلیه این تمرینات، به افرادی که با اختلال وسواس OCD دست و پنجه نرم می کنند، کنترل و مدیریت استرس و اضطراب را هدیه می‌کنند و این فرصت به این بیماران می‌دهند تا در کنار استفاده از درمان‌های روان‌شناختی و ترکیب درمان‌های دارویی با آن، خیلی سریع‌تر و خیلی راحت‌تر به بهبودی کامل دست پیدا کنند.

در کنار موارد عنوان شده، برخی تغییرات دیگر در سبک زندگی نیز می‌توانند فرایند درمان اختلال وسواس OCD را در افراد مبتلا به این اختلال تسریع و تسهیل کنند. تغییراتی نظیر:

• ورزش منظم
• رژیم غذایی سالم
• خواب با کیفیت

این تغییرات، در عین حال که به افراد کمک می‌کنند تا زندگی با کیفیت‌تری داشته باشند و از نظر فیزیکی و جسمی نیز وضعیت مطلوب‌تری را برای خودشان ایجاد کنند، در بهبودی سلامت روان افراد نیز تاثیر مستقیم و بسزایی دارند و می‌توانند علائم اختلال وسواس OCD را در افراد کنترل و مهار کنند.

البته، فراموش نکنید که اجتناب از سوء مصرف مواد، مانند مواد مخدر یا الکل، نیز از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. دلیل این امر نیز آن است که سوء مصرف مواد می‌تواند تا حد قابل ملاحظه‌ای علائم اختلال وسواس OCD را در افراد مبتلا به این اختلال تشدید کند.

در عین حال، ایجاد یک شبکه حمایتی متشکل از دوستان، خانواده یا متخصصان سلامت روان نیز می‌تواند حمایت و درک بیشتری را فراهم کرده و فضا را برای مدیریت علائم اختلال وسواس OCD آماده کند.

در صورتی که فرد مبتلا به اختلال وسواس OCD بتواند کلیه این تغییرات را در سبک زندگی خود اعمال کرده، از یک روند درمانی ترکیبی اصولی – متشکل از درمان روان‌شناختی و تراپی و همین‌طور درمان دارویی – بهره ببرد، شانس این را خواهد داشت که علائم اختلال را در خود کنترل کرده و به پایین‌ترین حد ممکن کاهش دهد و در نهایت، به رفاه و زندگی عادی روزمره خود باز گردد.

علائم اختلال وسواس OCD

علائم اختلال وسواس OCD می‌تواند طیف گسترده‌ای از علائم و شاخصه‌های ظاهری و فکری را در بر گیرد. با این حال، سه مورد از مهم‌ترین علائم اختلال وسواس OCD که جزو معیارها و شاخصه‌های اصلی تشخیص این اختلال نیز هستند عبارتند از:

• افکار مزاحم
• رفتارهای تکراری
• اضطراب مفرط

در حالت کلی، اختلال وسواس فکری عملی از دو بخش تشکیل شده است:

• وسواس فکری – تصاویر یا تمایلات ناخواسته و ناراحت کننده‌ای که به صورت مداوم در ذهن فرد نفوذ می‌کنند
• وسواس عملی – اعمال تکراری یا تشریفات ذهنی که برای کاهش اضطراب یا جلوگیری از پیامدهای ترسناک انجام می‌شوند

کلیه این علائم، چه علائمی که نشات گرفته از وسواس فکری هستند و چه علائمی که در قالب وسواس عملی نمود پیدا می‌کنند و در ظاهر نیز می‌تواند آن‌ها را مشاهده کرد، قابلیت آن را دارند که زندگی روزمره و فعالیت‌های عادی فرد را دچار مشکل کرده و حتی روابط و تعاملات او را نیز به چالش بیندازند.

همه این علائم، تهدید کننده راحتی و رافه فرد هستند و سلامت روان و حتی در برخی موارد، سلامت جان و وجهه اجتماعی او را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهند.

تشخیص و ارزیابی درست و دقیق علائم اختلال وسواس OCD، بخشی بسیار مهم و حیاتی در فرایند درمان این اختلال است و در صورتی که به درستی صورت گرفته باشد، می‌تواند زمینه‌ساز برنامه‌ریزی برای فرایند درمانی درست و منطقی شده و در نهایت، به کنترل علائم، بهبودی کامل و باز گرداندن فرد به زندگی روزمره و رفاه اولیه وی در دراز مدت منجر شود.

انواع درمان‌های روان‌شناختی و تراپی‌های اختلال وسواس OCD

از جمله مهم‌ترین درمان‌های روان‌شناختی یا اصطلاحاً تراپی‌هایی که برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا مورد استفاده قرار می گیرند، دو درمان زیر هستند:

• درمان شناختی رفتاری (Cognitive Behavioral Therapy) یا به اختصار CBT
• پیشگیری از مواجهه و پاسخ (Exposure and Response Prevention) یا به اختصار ERP

در درمان شناختی رفتاری (CBT) سعی می‌شود الگوهای فکری و رفتاری منفی فرد مبتلا به اختلال وسواس فکری عملی شناسایی شده و با تبدیل این الگوهای فکری و رفتاری به الگوهای مثبت و سازنده، علائم بیماری در وی تا حد قابل توجهی کنترل شده و بهبود پیدا کنند.

این در حالی است که درمان پیشگیری از مواجهه و پاسخ (ERP)، افراد به تدریج با افکار وسواسی خود بدون انجام رفتارهای عملی وسواسی مواجه می‌شوند. این مواجهه به آن‌ها این فرصت را می‌دهد تا رفتارهای وسواسی خود را ریشه‌یابی کرده و با رسیدن به ریشه این اعمال در الکوهای افکاری خود، آن‌ها را کنترل کرده و خود را از بند اختلال برهانند.

البته، در کنار دو نوع درمان روان‌شناختی معرفی شده، برخی درمان‌های روان‌شناختی دیگر را نیز می‌توان برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا مورد استفاده قرار داد. تراپی‌هایی از قبیل:

• رفتار درمانی دیالکتیکی (Dialectical Behavior Therapy) یا به اختصار DBT
• درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (Acceptance and Commitment Therapy) یا به اختصار ACT
• کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی (Mindfulness Based Stress Reduction) یا به اختصار MBSR
• و مواردی از این دست…

انتخاب رویکرد درمانی روان‌شناختی یا همان تراپی، بستگی به نیازهای فردی، علائم و اهداف درمانی هر فرد دارد و می‌تواند از بیماری به بیمار دیگر متفاوت باشد. مطالعات اخیر حاکی از این واقعیت هستند که ترکیب درمان دارویی با روان درمانی، می‌تواند نتایج مثبتی را در دراز مدت برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا در پی داشته باشد.

البته، نا گفته نماند که در کنار روش‌های درمانی معرفی شده، سایر روش‌های درمانی، از جمله تکنیک‌های آرام سازی یا ریلکسیشن (Relaxation Techniques) و درمان فشرده (Intensive Treatment) نیز می‌توانند سودمند باشند. درمان تشنج الکتریکی (Electroconvulsive Therapy) و تحریک میدان‌های مغناطیسی (Magnetic Fields Stimulation) نیز در برخی موارد می‌توانند برای کیس‌های حاد و شدید یا زمانی که سایر درمان‌ها موثر واقع نشده‌اند، موثر واقع شوند؛ هر چند که این قبیل درمان‌ها بیشتر جنبه پژوهشی دارند و فعلاً در دست بررسی هستند.

برای تشخیص دقیق اختلال، شناسایی و ارزیابی دقیق علائم و شاخصه‌های اختلال و همین‌طور بررسی شدت و مدت زمان وجود این علائم و در نهایت، برنامه‌ریزی درمانی شخصی‌سازی شده بر اساس نیازها و ترجیحات منحصر به فرد هر بیمار، مشورت با یک متخصص سلامت روان واجد شرایط بسیار ضروری بوده و از اهمیت بالایی برخوردار است.

درمان شناختی رفتاری (CBT)

درمان شناختی رفتاری (Cognitive Behavioral Therapy) یا به اختصار CBT، نوعی روان درمانی است که بر شناسایی و تغییر الگوهای فکری و الگوهای رفتاری منفی مرتبط با علائم اختلال وسواس OCD تمرکز دارد.

هدف از رویکرد درمانی شناختی رفتاری، کمک به افراد مبتلا به اختلال وسواس OCD، برای توسعه راهبردهای مقابله‌ای سالم برای مدیریت سطح استرس و اضطراب موجود در درون آن‌ها، و کاهش رفتارهای وسواس‌گونه در آن‌ها است که به راحتی در قالب علائم اختلال وسواس OCD نمود پیدا می‌کنند و برای خودِ فرد و اطرافیان وی، اقلب مشاهده هستند.

تکنیک های مورد استفاده در روش درمان شناختی رفتاری، مواردی هستند از قبیل:

• بازسازی شناختی
• پیشگیری از مواجهه و پاسخ
• و مواردی از این دست…

کلیه این تکنیک‌ها می‌توانند برای رفع علائم خاص اختلال وسواس OCD در افراد مبتلا به این اختلال طراحی شده و تحت یک برنامه‌ریزی درمانی مشخص و تدوین شده، مورد استفاده قرار گیرند.

نکته‌ای که حائز اهمیت است این است که روش درمان شناختی رفتاری، یک روش درمان مشارکتی است که افراد را قادر می‌سازد تا نقش فعالی در درمان و مدیریت طولانی مدت علائم خود داشته باشند. با این اوصاف، در فرایند درمان، برای حصول نتیجه بهتر و اثربخشی فرایند درمان، تعامل سازنده میان بیمار و متخصص سلامت روان مورد از اهمیت بالایی برخوردار است.

در عین حال، این نکته نیز در مورد این روش درمانی، همانند سایر رویکردهای درمانی روان‌شناختی اختلال وسواس OCD صادق است که اغلب، برای اثربخشی بهتر و بیشتر، ترکیبی از رویکردهای درمانی روان‌شناختی یا تراپی و درمان‌های دارویی اتخاذ می‌شود.

از این رو، ممکن است برای اثربخشی بالاتر فرایند درمان، در کنار استفاده از تکنیک‌های روش درمان شناختی رفتاری، از برخی داروهای ضد افسردگی – که در بخش‌های پیشین به تفصیل به آن‌ها پرداخته شده است – نیز استفاده شود.

پیشگیری از مواجهه و پاسخ (ERP)

رویکرد درمان روان‌شناختی پیشگیری از مواجهه و پاسخ (Exposure and Response Prevention) یا به اختصار ERP، یکی از انواع و زیر مجموعه‌های درمان شناختی رفتاری یا همان CBT است که به طور خاص، برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا و سایر نقاط جهان طراحی و ارائه شده است.

این رویکرد درمانی روان‌شناختی، شامل قرار دادن افراد در معرض افکار، تصاویر یا موقعیت‌های وسواسی، بدون درگیر شدن در رفتارهای اجباری و سواس‌گونه آن‌هاست.

هدف از درمان پیشگیری از مواجهه و پاسخ، آموزش مجدد پاسخ مغز به افکار یا موقعیت‌های اضطراب آوری است که باعث می‌شوند فرد دچار تزلزل شده وب رای دستیابی به آرامش و کاستن از سطح اضطراب خود، دست به فعالیت‌ها و رفتارهای غیر معقول، وسواس گونه و تکراری بزند. همان رفتارهایی که پیش‌تر در قالب علائم اختلال وسواس OCD به تفصیل معرفی کرده و توضیح دادیم.

به تدریج، با پیش رفتن در فرایند درمان، سطح اضطراب فردی که به اختلال وسواس OCD مبتلا است در طول زمان کاهش پیدا کرده، با اصلاح الگوهای فکری وی، رفتارهای اجباری و وسواس‌گونه او نیز کنترل شده و کم‌رنگ‌تر می‌شوند.

در نهایت، در انتهای فرایند درمان، افرادی که مبتلا به اختلال وسواس OCD هستند این قابلیت را پیدا می‌کنند که با مقاومت در برابر رفتارهای اجباری، کنترل علائم خود را به دست آورند. در حقیقت، این رویکرد درمانی روان‌شناختی، آن‌ها را قادر می‌سازند تا به روال عادی خود برگشته و بار دیگر، در نهایت رفاه و سلامت روان، زندگی رضایت بخشی را تجربه کنند.

باز هم تذکر این نکته حائز اهمیت بالایی است که برای پیشبرد بهتر فرایند درمان پیشگیری از مواجهه و پاسخ، به عنوان یکی از درمان‌های روان‌شناختی و تراپی‌های توصیه شده برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا، به ویژه در صورت حاد بودن اختلال و شدید بودن علائم آن، می‌توان ترکیبی از این رویکرد درمانی را با یک رویکرد درمانی دارویی مورد استفاده قرار داد.

علاوه بر آن، باز هم تاکید می‌شود که تعاملات و برقراری ارتباطات سازنده و تنگاتنگ میان فرد تحت درمان اختلال وسواس OCD در کانادا و درمانگر وی، می‌تواند روند درمان را تسهیل کرده و با افزایش اثربخشی آن، کنترل علائم اختلال را سرعت ببخشد.

رفتار درمانی دیالکتیکی (DBT)

رفتار درمانی دیالکتیکی (Dialectical Behavior Therapy) یا به اختصار DBT، نوعی روان درمانی است که بر تجهیز افراد به یک سری مهارت‌های خاص، برای مدیریت افکار و رفتارهای منفی تمرکز دارد.

بر اساس تحقیقات و پژوهش‌های صورت گرفته، ثابت شده است که رویکرد درمانی روان‌شناختی رفتار درمانی دیالکتیکی، در درمان علائم اختلال وسواس OCD، مانند افکار مزاحم و رفتارهای اجباری بسیار موثر واقع شده و یکی دیگر از رویکردهای درمانی اثربخش برای این اختلال است.

رفتار درمانی دیالکتیکی، با ترکیب تکنیک‌هایی مانند:

• تمرکز حواس
• و مدیریت استرس

به افرادی که با اختلال وسواس OCD دست و پنجه نرم می‌کنند کمک می‌کند تا بر افکار وسواسی خود کنترل بیشتری داشته باشند و در نتیجه، از بند رفتارهای ناشی از این افکار نیز که در قالب رفتارهای وسواس گونه و تکراری نمود پیدا می‌کنند، رهایی یابند.

جلسات گفتگو درمانی (Talk therapy) بخشی جدایی ناپذیر از روش رفتار درمانی دیالکتیکی است؛ جایی که متخصصان سلامت روان بیماران را از طریق برنامه‌های درمانی شخصی خود راهنمایی کرده و به آن‌ها این قدرت را یم‌دهند تا کنترل بیشتری روی افکار خود داشته و در نتیجه علائم اختلال وسواس فکری عملی را در خود به حداقل ممکن برسانند.

رفتار درمانی دیالکتیکی، یکی از روش‌های متداول و اثربخش در درمان اختلال وسواس OCD در کانادا است، که به بهبودهای قابل توجه و طولانی مدت در کیفیت زندگی افراد مبتلا به این اختلال منجر می‌شود.

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT)

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (Acceptance and Commitment Therapy) یا به اختصار ACT، یکی دیگر از روش‌های درمان اختلال وسواس OCD در کانادا و سایر نقاط جهان است که همان‌طور که از اسم آن هم تا حدودی می‌توان حدس زد، سعی دارد به جای تلاش برای حذف افکار و احساسات ناخوشایند موجود در ذهن افراد، بر پذیرش و قبول این افکار و احساسات ناخوشایند تمرکز کند. افکار و احساساتی که در عمل، زمینه‌ساز بروز رفتارهای تکراری، اجباری و وسواس گونه در افرادی هستند که به اختلال وسواس فکری عملی مبتلا بوده و این رفتارها را در قالب علائم از خود بروز می‌دهند.

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، به افرادی که با اختلال وسواس OCD دست و پنجه نرم می‌کنند کمک می‌کند تا به این واقعیت برسند و آن را به خودشان بقبولانند که افکار و احساسات ناخوشایندی که در سر دارند و آن‌ها را به سمت برخی از رفتارهای نادرست – در ظاهر – هدایت می‌کنند، صرفاً یک سری افکار مزاحم هستند که می‌توان با شناخت آن ها و کنترل‌شان، از شرشان راحت شد.

در واقع، رویکرد درمانی تراپی مبتنی بر پذیرش و تعهد، این واقعیت را به افراد مبتلا به اختلال وسواس OCD القا می‌کند که افکار و احساسات مزاحم و ناخوشایند آن‌ها، تعیین کننده یا حتی نشان دهنده کیستی آن‌ها نیست و نمی‌تواند معیاری برای سنجش همه اعمال یا رفتارهای آن‌ها باشد.

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، به افرادی که با اختلال وسواس OCD دست و پنجه نرم می‌کنند کمک می‌کند تا آن دسته از رفتارها و اعمال‌شان که بر اساس ارزهای آن‌هاست و با استانداردهای آن‌ها تطابق دارد کنار بیایند، آن‌ها را ارج بنهند و در کنار آن‌ها، آن دسته از رفتارها و اعمال‌شان هم که حالت وسواس گونه دارند و آزار دهنده شده‌اند را درک کرده و به مرور زمان کنترل کنند.

این رویکرد درمانی، در دراز مدت، این فرصت را به افراد می‌دهد تا از زندگی خود لذت بیشتری ببرند، رفتارهای درست خود را توسعه داده و به مرور زمان رفتارهای وسواس گونه و آزار دهنده خود را که زندگی‌شان را مختل کرده کنترل کنند و به روال عادی بر گردند.

تکنیک‌های مورد استفاده در روش درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، نظیر تکنیک‌های:

• دفع شناختی (Cognitive Defusion)
• ذهن آگاهی (Mindfulness)
• و مواردی از این دست…

این قابلیت را دارند که به کاهش اضطراب مربوط به علائم اختلال وسواس OCD در افراد کمک کنند.

مطالعات اخیر، نشان می‌دهند که اثربخشی روش درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، به عنوان یک گزینه درمانی طولانی مدت برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا و سایر نقاط جهان، و حتی اختلالات مرتبط و مشابه، بسیار بالا است و این روش می‌تواند به عنوان یک روش ترکیبی، در کنار سایر رویکردهای درمانی روان‌شناختی و دارویی مورد استفاده قرار گیرد.

بدیهی است که با توجه به ماهیت این رویکرد درمانی و استفاده از گفتگو درمانی در آن، تعاملات سازنده و ارتباط صمیمانه بین فرد مبتلا به اختلال وسواس OCD و درمانگر از اهمیت بسیار بالایی برخوردار بوده و می‌تواند فرایند درمان را تسریع و تسهیل کند.

کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی (MBSR)

و اما رویکرد درمانی کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی (Mindfulness Based Stress Reduction) یا به اختصار MBSR، دیگر روش درمانی روان‌شناختی مورد استفاده و توصیه شده برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا و سایر نقاط جهان است.

این رویکرد درمانی، تکنیک‌های درمانی زیر را با هم ترکیب می‌کند:

• مدیتیشن ذهن آگاهی (Mindfulness Meditation)
• آگاهی بدن (Body Awareness)
• و تکنیک‌های یوگا (Yoga Techniques)

با گنجاندن کلیه این تکنیک‌ها در سبک و سیاق زندگی افرادی که با اختلال وسواس OCD دست و پنجه نرم می‌کنند، این فرصت به آن‌ها داده می‌شود تا یک آگاهی بدون قضاوت را پیرامون افکار، احساسات، عواطف و در نتیجه آن‌ها، رفتارها و اعمال خود داشته باشند.

در حقیقت، هدف از درمان اختلال وسواس OCD به روش رویکرد درمانی کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی، ایجاد قابلیت زندگی کردن در لحظه و درک واقعیت‌ها و حقایق موجود است تا فرد بتواند از بند افکار و احساسات منفی خود رها شده و تبدیل این الگوهای فکری و رفتاری بازدارنده و آزار دهنده به الگوهایی مثبت و سازنده، رفاه بیشتری را در زندگی به دست آورد.

مطالعات صورت گرفته روی این رویکرد درمانی، حاکی از آن هستند که کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی، یکی از بهترین و موثرترین راه‌کارهای کاهش سطح استرس، اضطراب و تنش در افراد است. با توجه به این‌که این سه عامل، از اصلی‌ترین و زمینه‌ای ترین محرک‌های اختلال وسواس OCD به شما می‌آیند، می توان امیدوار بود که در سایه استفاده از این روش تراپی، افراد مبتلا به اختلال وسواس OCD بتوانند با کاهش سطح استرس و اضطراب در خود، علائم اختلال را در خود کنترل کرده و تقلیل دهند.

مانند سایر رویکردهای درمانی روان‌شناختی، در صورتی که نیاز باشد، می‌توان این رویکرد درمانی و تراپی را نیز با رویکردهای درمان دارویی ترکیب کرده، به همراه برخی از تغییرات مورد نیاز اعمالی در سبک زندگی، در راستای بهبود علائم و درمان اختلال وسواس OCD در کانادا مورد استفاده قرار داد.

در عین حال، باز هم توصیه می‌شود که برای افزایش اثربخشی درمان مورد نظر، تعامل و ارتباطات فی ما بین بیمار و درمانگر تا حد زیادی تقویت شوند تا طول درمان کوتاه‌تر شده و تاثیرات تراپی افزایش پیدا کند.

منظور از اختلال وسواس فکری عملی چیست؟

اختلال وسواس فکری عملی (Obsessive Compulsive Disorder) یه به اختصار OCD که تا به این‌جای مقاله در خصوص علائم و رویکردهای درمانی متنوع آن صحبت شد، یک وضعیت خاص سلامت روان است که با افکار مزاحم و رفتارهای تکراری نمود پیدا می‌کند.

این اختلال می‌تواند پیامدهای مختلفی برای افراد مبتلا در پی داشته باشد که برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• ترس‌های ناراحت کننده
• تداخل در زندگی روزمره
• تداخل در برخی تعاملات و روابط
• و تاثیر کلی بر سلامت روان

رفتارهایی که در قالب علائم اختلال وسواس OCD ظاهر می‌شوند، اغلب برخاسته از افکار، عواطف و احساساتی هستند که فرد تجربه می‌کند و برخی محرک‌ها نیز در تشدید این افکار و احساسات مزاحم و آزار دهنده دخیل هستند. مواردی از قبیل:

• عوامل ژنتیکی
• عوامل مغزی
• عوامل محیطی

مزیت‌های رویکردهای درمانی اختلال وسواس OCD

رویکردهای درمانی مورد استفاده برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا و سایر نقاط جهان، که شامل ترکیبی از رویکردهای درمانی روان‌شناختی یا تراپی ها، و درمان‌های دارویی می‌شود، گزینه‌های بهبودی و مزیت‌های ویژه‌ای را برای افرادی ارائه می‌دهند که با این اختلال دست و پنجه نرم می‌کنند.

همان‌طور که پیش‌تر نیز اشاره شد، عمده‌ترین رویکردهای درمانی روان‌شناختی و تراپی‌های مورد استفاده برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا عبارتند از:

• درمان شناختی رفتاری (Cognitive Behavioral Therapy) یا به اختصار CBT
• پیشگیری از مواجهه و پاسخ (Exposure and Response Prevention) یا به اختصار ERP
• رفتار درمانی دیالکتیکی (Dialectical Behavior Therapy) یا به اختصار DBT
• درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (Acceptance and Commitment Therapy) یا به اختصار ACT
• کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی (Mindfulness Based Stress Reduction) یا به اختصار MBSR
• و مواردی از این دست…

درمان‌های دارویی نیز عمدتا شامل موارد زیر می‌شوند:

• مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (Selective Serotonin Reuptake Inhibitors) یا به اختصار SSRIs

که شامل فلوکستین (Fluoxetine)، سرترالین (Sertraline)، پاروکستین (Paroxetine) و امثال آن‌ها… و در موارد شدیدتر و حادتر، شامل داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای، مانند کلومیپرامین (Clomipramine) می‌شود.

البته، برخی درمان‌های تکمیلی دیگر نیز می‌توانند توصیه شوند که عبارتند از:

• تمرینات تمدد اعصاب یا ریلکسیشن (Relaxation Exercises)
• مدیتیشن ذهن آگاهی (Mindfulness Meditation)
• تنفس عمیق (Deep Breathing)
• تکنیک‌های آرام سازی یا ریلکسیشن (Relaxation Techniques)
• درمان فشرده (Intensive Treatment)
• درمان تشنج الکتریکی (Electroconvulsive Therapy)
• تحریک میدان‌های مغناطیسی (Magnetic Fields Stimulation)
• و مواردی از این دست…

کلیه رویکردهای درمانی روان‌شناختی معرفی شده در بالا، که در متن مقاله به تفصیل به همه آن‌ها نیز پرداخته شده است، روی توانمندسازی افراد، کاهش اضطراب و کمک به آن‌ها برای بازیابی کنترل افکار و رفتارهایشان تمرکز دارند.

این در حالی است که درمان‌های دارویی نیز به عنوان درمان‌های مکمل، سعی دارند با تنظیم سطح هورمون‌ها در بدن افراد، استرس و اضطراب موجود در آن‌ها را کنترل کرده و تقلیل دهند. همان‌طور که تکنیک‌های کاهش استرس و مدیتیشن و ریلکسیشن این هدف را دنبال می‌کنند.

مطالعات اخیر حاکی از آن هستند که رویکردهای درمانی مختلف مورد استفاده و توصیه شده برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا و سایر نقاط جهان، می‌توانند منجر به بهبود دراز مدت علائم، بهبود کیفیت زندگی و ارتقای سطح سلامت روان کلی در افرادی شوند که با این اختلال دست و پنجه نرم می کنند.

استفاده از این رویکردهای درمانی مختلف و ترکیب آن‌ها برای دستیابی به بهترین و جامع‌ترین فرایند درمانی، با پرداختن به علل زمینه‌ای اختلال وسواس OCD، افراد را به مهارت‌ها و تکنیک‌های عملی مجهز می‌کند، تا افکار وسواسی و رفتارهای اجباری خود را بهتر مدیریت کنند و در درازمدت از عود کردن بیماری و نشانه‌های آن جلوگیری کنند.

چالش‌های درمان اختلال وسواس OCD در کانادا

با وجود رویکردهای درمانی متنوع و سازنده‌ای که با نهایت اثربخشی، برای درمان این چالش معرفی شده‌اند، برخی چالش‌های درمان اختلال وسواس OCD در کانادا نیز پیش روی افرادی که مبتلا به این عارضه هستند وجود دارد.

یکی از مهم‌ترین این چالش‌ها، به ویژه با توجه به ماهیت مزمن و عود کننده اختلال وسواس OCD، انتخاب رویکرد درمانی درست و متناسب، و ترکیب رویکردهای درمانی مختلف برای دستیابی به اثربخشی و نتیجه مطلوب است.

در عین حال، همان‌طور که پیش‌تر نیز اشاره شد، بحث تشخیص اختلال وسواس OCD و علائم آن نیز یم‌تواند موضوعی چالش برانگیز باشد چرا که بسیاری از علائم اختلال وسواس OCD، با علائم اختلالات و بیماری‌های سلامت روان دیگری نظیر:

• اختلالات اضطرابی (Anxiety Disorders)
• اختلال شخصیت وسواسی جبری (Obsessive Compulsive Personality Disorder)
• اختلال بدشکلی بدن (Body Dysmorphic Disorder)

مشابه هستند.

در نهایت نیز چالش مهم دیگری که می‌تواند در فرایند درمان اختلال وسواس OCD در کانادا و سایر نقاط جهان بروز کند، عوارض جانبی داروهایی است که در رویکردهای درمانی دارویی مورد استفاده قرار گرفته و تجویز شده‌اند. بسیاری از داروهایی که در درمان اختلال وسواس OCD مورد استفاده قرار می‌گیرند، عمدتاً زیر مجموعه مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (Selective Serotonin Reuptake Inhibitors) یا به اختصار SSRIs هستند، که دارای برخی عوارض جانبی در برخی از بیماران هستند.

از این رو، برای فائق آمدن بر این چالش‌ها و درمان اختلال وسواس OCD به بهترین شکل ممکن، قبل از هر چیز، دسترسی به یک متخصص سلامت روان و درمان‌گر حرفه‌ای و واجد شرایط اهمیت دارد و پس از آن، تعامل با درمانگر به منظور ارتقای سطح درمان و اثربخشی بیشتر فرایند درمان. در عین حال، برخورداری از یک سیستم پشتیبانی قوی شامل متخصصین مراقبت‌های بهداشتی، دوستان و خانواده نیز می‌تواند تاثیر زیادی در اثربخشی و موفقیت آمیز بودن روند درمان داشته باشد.

سوالات متداول

نتیجه‌گیری

اختلال وسواس OCD یا اگر بخواهیم آن را کامل‌تر توصیف کنیم، اختلال وسواس فکری عملی (Obsessive Compulsive Disorder)، یک اختلال روانی شایع است که میلیون‌ها نفر از مردم جهان را در سراسر دنیا درگیر خودش کرده است. اختلال وسواس OCD یک اختلال شایع، مزمن و طولانی مدت است که می‌تواند شامل افکار، تصاویر، تمایلات و برخی رفتارهای ناهنجار و مزاحم در فرد باشد.

نمونه‌هایی از اختلال وسواس OCD عبارتند از:

• ترس از آلودگی
• افکار ایجاد آسیب
• نیاز به تقارن

این اختلال، می‌تواند فعالیت‌های روزمره، زندگی عادی، تعاملات و روابط و حتی سلامت جسمی و اجتماعی فرد را دچار چالش و مشکل کند و از این رو، نیاز به درمان دارد. برای درمان نیز هم باید جنبه‌های روانی اختلال را در نظر گرفت و هم جنبه‌های ظاهری و رفتاری آن را.

رویکردهای درمانی مختلفی برای درمان اختلال وسواس OCD در کانادا و سایر نقاط جهان پیشنهاد شده‌اند که شامل دو زیر مجموعه درمان‌های روان‌شناختی یا تراپی، و درمان‌های دارویی می‌شوند. عمده‌ترین درمان‌های روان‌شناختی توصیه شده برای درمان اختلال وسواس OCD عبارتند از:

• درمان شناختی رفتاری (Cognitive Behavioral Therapy) یا به اختصار CBT
• پیشگیری از مواجهه و پاسخ (Exposure and Response Prevention) یا به اختصار ERP
• رفتار درمانی دیالکتیکی (Dialectical Behavior Therapy) یا به اختصار DBT
• درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (Acceptance and Commitment Therapy) یا به اختصار ACT
• کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی (Mindfulness Based Stress Reduction) یا به اختصار MBSR
• و مواردی از این دست…

درمان‌های دارویی نیز عمدتا شامل موارد زیر می‌شوند:

• مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (Selective Serotonin Reuptake Inhibitors) یا به اختصار SSRIs

که شامل فلوکستین (Fluoxetine)، سرترالین (Sertraline)، پاروکستین (Paroxetine) و امثال آن‌ها… و در موارد شدیدتر و حادتر، شامل داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای، مانند کلومیپرامین (Clomipramine) می‌شود.

البته، برخی درمان‌های تکمیلی دیگر نیز می‌توانند توصیه شوند که عبارتند از:

• تمرینات تمدد اعصاب یا ریلکسیشن (Relaxation Exercises)
• مدیتیشن ذهن آگاهی (Mindfulness Meditation)
• تنفس عمیق (Deep Breathing)
• تکنیک‌های آرام سازی یا ریلکسیشن (Relaxation Techniques)
• درمان فشرده (Intensive Treatment)
• درمان تشنج الکتریکی (Electroconvulsive Therapy)
• تحریک میدان‌های مغناطیسی (Magnetic Fields Stimulation)
• و مواردی از این دست…

بدیهی است که رویکرد درمانی جامع، رویکردی است که ترکیبی از روش‌های مختلف را بر اساس نیازهای فرد اتخاذ کرده باشد. در عین حال، لازم است عوارض جانبی درمان های دارویی نیز در نظر گرفته شوند که عمدتاً شامل حالت تهوع، خواب آلودگی و اختلال در عملکرد جنسی هستند.

به خاطر داشته باشید که علاوه بر انتخاب رویکرد جامع درمان، تعامل و برقراری ارتباط با درمانگر نیز اهمیت زیادی دارد، ضمن آن‌که انتخاب یک متخصص سلامت روان حرفه‌ای و واجد شرایط نیز می‌تواند برای دستیابی به نتیجه مطلوب حیاتی باشد. تنها یک درمانگر حرفه‌ای و واجد شرایط است که می‌تواند هدایت کننده شما به سمت بهبودی و درمان اختلال وسواس OCD در کانادا باشد.